RITUALES

In mei dit jaar haalden Latijns-Amerika en de Caraïbe de trieste kaap van 1 miljoen coronadoden (bron Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie, PAHO). Latijns-Amerika telt wereldwijd het hoogste aantal Covid-19 besmettingen per aantal inwoners. De ongelijke mondiale vaccinverdeling en beperkte ziekenhuiscapaciteit op het continent laten zich voelen.

De pandemie bracht jarenlange verwaarlozing van de gezondheidszorg, maar ook van het onderwijs en andere sociale diensten, op de voorgrond. De economische gevolgen van de pandemie zijn steeds meer voelbaar voor een groot deel van de bevolking. De sociale onvrede over de historische ongelijkheid, die in 2019 in verschillende landen breed sociaal protest op de been bracht, komt weer op de voorgrond.

In een continent met een cultuur van samen-leven en waar zo veel mensen op een sterk sociaal weefsel van buren en familieleden steunen, kwamen de pandemie en bijhorende lockdowns en afstandsregels hard aan. Tegelijkertijd zorgde dit voor hoopvolle narratieven en tekenen van solidariteit en verbondenheid die diep geworteld zitten in de Latijns-Amerikaanse culturen en gemeenschappen. 

In een continent waar eeuwenoude gebruiken zoals treque of producten ruilen voortduren, brengen burgerplatformen landbouwproducten van het platteland naar zij die het nodig hebben. Gemeenschapskeukens proberen de groeiende armoede van zij die zonder inkomen vallen op te vangen. In Colombia hangen mensen die hongerlijden, als noodkreet voor hulp, een rode vlag uit.

In een continent met de hoogste feminicidecijfers in de wereld, zetten feministen ook tijdens de pandemie hun strijd voor gerechtigheid voort. In Mexico, een land met meer dan 88.000 desaparecidos (vermisten) zetten mensen tijdens de pandemie hun zoektocht naar verdwenen geliefden voort. 

In een continent waar Pre-Colombiaanse en religieuze feesten mensen jaar na jaar samenbrengen, gaan zij op zoek naar andere manieren om deze rituelen en hun geloof te beleven. 

In een continent waar de coronacrisis wild om zich heen sloeg, zijn rituelen van rouw en zorg voor elkaar een manier om het collectieve trauma te overkomen.  

Ook in België bracht de coronacrisis verlies met zich mee. Collectieve en individuele rituelen verzachten de afstand van geliefden en de meer dan 25.000 overlijdens. En ook hier ging de sociale strijd niet in lockdown. 

 

EDGAR CORTEZ GUAMBA

Ecuador

MARÍA FERNANDA RUIZ

Mexico

URIEL MONTÚFAR

Peru

JOCHEM OOMEN

NL/BEL

MAÍRA GAMARRA

Brasil